فصل چهارم : حائر ، حير و حيره با اينكه نام حير چنان‌كه از نظر گذشت تا قرن‌ها بعد بر كربلا اطلاق مىشد ؛ ولى اكنون به طور دقيق معلوم نيست كه اين كاربرد ، از چه زمانى متروك گشته ، يا در چه قرنى از قرون اخير ، اين نام به طور كلّى به فراموشى سپرده شده و تنها نام حائر به لحاظ عرفى و تاريخى ، جايگزين آن و نمودار شهر كربلا و قبر امام حسين ( ع ) با هم گرديده است . در حالى كه در جنوب شهر كربلا و در فاصله‌اى نه چندان دور ، جايى به‌نام « حيره » وجود دارد كه لفظ آن و واژهء حائر از يك ريشه ، مشتق شده است و اين دو نام ، همان‌گونه كه ملاحظه مىشود ، هر دو از مصدر حير يا حيره گرفته شده‌اند . از اين رو ، هر دو نام حتّى در سبب نام‌گذارى ، به ويژه با توجه به نزديكى هر دو محلّ ، به يك اصل و ريشه بازمىگردند . بنابراين ، آيا در اينجا رابطهء تاريخى ، يا جغرافيايى و يا رابطهء ديگرى وجود دارد كه نام حائر و حير در كربلا و حيره در نجف را به يكديگر مربوط مىسازد ؟ اين نكته از نكاتى است كه نمىتوان به طور قطع و يقين به آن اذعان نمود ؛ چون هيچ سند و مدرك تاريخى كه بتوان در اين زمينه ، چيزى از آنها به دست آورد ، وجود ندارد . با اين حال ، مجاورت دو محلّ و نزديكى دو نام و بازگشت لغوى آن دو ، به يك